Μεσολόγγι 1826–2026: Η Έξοδος ως μνήμη, ως ευθύνη και ως σύγχρονο μήνυμα

 Άρθρο του Δημάρχου Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου, Σπυρίδων Β. Διαμαντόπουλου

«Το 1826, το Μεσολόγγι δεν παραδόθηκε.

Δεν επέλεξε τον δρόμο της επιβίωσης με κάθε κόστος, αλλά τον δρόμο της αξιοπρέπειας. Η Έξοδος δεν υπήρξε απλώς ένα κορυφαίο ιστορικό γεγονός της Ελληνικής Επανάστασης· υπήρξε μια συνειδητή ηθική στάση και μια πράξη συλλογικής ευθύνης. Γι’ αυτό και παραμένει, δύο αιώνες μετά, παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας, αυτοθυσίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.

Το 2026, η Ιερά Πόλη του Μεσολογγίου δεν περιορίζεται σε μια τυπική αναφορά στο παρελθόν. Αναλαμβάνει την ευθύνη να μετατρέψει τη μνήμη σε δημόσιο γεγονός, σε ζωντανό βίωμα και σε συλλογική εμπειρία με εθνική και διεθνή ακτινοβολία.

Η Διακοσιοστή Επέτειος της Εξόδου αντιμετωπίζεται ως ολόκληρος επετειακός χρόνος. Ένα συνεκτικό πρόγραμμα δράσεων που εκτείνεται σε όλη τη διάρκεια του 2026 και ενώνει ιστορία, τελετουργία, πίστη, παιδεία, πολιτισμό, αθλητισμό και διεθνή παρουσία. Ένα πρόγραμμα που δεν αφορά μόνο το Μεσολόγγι, αλλά ολόκληρη τη χώρα και τον Ελληνισμό όπου γης. 

Η επίσημη έναρξη στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με τη συμμετοχή κορυφαίων πολιτιστικών θεσμών, σηματοδοτεί ότι η Διακοσιοστή Επέτειος αποτελεί πανελλήνια υπόθεση. Εκδηλώσεις παιδείας, μαθητικά φεστιβάλ, ιστορικές και εικαστικές εκθέσεις, επιστημονικές διοργανώσεις και πολιτιστικές παραγωγές συνθέτουν ένα πρόγραμμα με βάθος, διάρκεια και σοβαρότητα, αντάξιο της ιστορίας της Ιερής Πόλης. 

Στο ίδιο το Μεσολόγγι, το επετειακό έτος αποκτά ουσία μέσα από ισχυρά συμβολικές στιγμές που συνδέουν το ιστορικό παρελθόν με το παρόν. Η αναπαράσταση της Μάχης της Κλείσοβας, οι εκδηλώσεις στον Κήπο των Ηρώων και η επετειακή παρέλαση της 25ης Μαρτίου συνυπάρχουν με κορυφαία πνευματικά και καλλιτεχνικά γεγονότα. Η έλευση της Ιεράς Εικόνος της Παναγίας «Άξιον Εστί» προσδίδει ιδιαίτερο πνευματικό βάθος, ενώ η φιλοξενία εμβληματικών έργων της εθνικής μνήμης, όπως ο πίνακας του Ευγένιου Ντελακρουά «Η Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου» και ο αυθεντικός πίνακας του Θεόδωρου Βρυζάκη για την Έξοδο, αναδεικνύουν τη διαχρονική και διεθνή απήχηση της θυσίας. 

Παράλληλα, ο αθλητισμός αποκτά ξεχωριστή θέση στο επετειακό έτος, ως φορέας αξιών, συμμετοχής και κοινωνικής συνοχής. Σημαντικά αθλητικά γεγονότα, με έμφαση στη νεολαία, τον εθελοντισμό και την εξωστρέφεια, συνδέουν τη μνήμη με το παρόν και αναδεικνύουν το Μεσολόγγι ως ζωντανό κέντρο δράσης και δημιουργίας. 

Στον ίδιο άξονα, το 2026 σηματοδοτεί τη θεσμοθέτηση του Φεστιβάλ Γαστρονομίας της Ιερής Πόλεως Μεσολογγίου, ενός νέου θεσμού που αναδεικνύει την τοπική γαστρονομία, τα προϊόντα της λιμνοθάλασσας και της γης μας, συνδέοντας την πολιτιστική ταυτότητα με τη σύγχρονη εξωστρέφεια και την ανάπτυξη. 

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην επιστημονική τεκμηρίωση της μνήμης. Τον Οκτώβριο του 2026, το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Πανεπιστήμιο Πατρών, σε συνεργασία με τον Δήμο Ιερής Πόλεως Μεσολογγίου, διοργανώνουν Διεθνές Ιστορικό Συνέδριο με τίτλο: «Διακόσια Χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου: Ιστορία, Μνήμη, Κληρονομιά». Ένα συνέδριο υψηλού επιστημονικού κύρους, που αναδεικνύει τη σημασία του Μεσολογγίου στην ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία. 

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και ένα έργο εξαιρετικής ιστορικής σημασίας: η πλήρης μετάφραση και επιστημονική επεξεργασία αρχειακού υλικού που αφορά το Μεσολόγγι από οθωμανικά, αμερικανικά και ευρωπαϊκά αρχεία, με ελληνικές μεταφράσεις και επιστημονική επιμέλεια. 

Το επετειακό έτος, ωστόσο, δεν μένει στο παρελθόν. Στο Μεσολόγγι ιδρύεται το Φόρουμ Οικουμενικότητας – Ελευθερίας, ως διεθνής, μη κερδοσκοπικός θεσμός με έδρα την Ιερά Πόλη. Η ιδρυτική συνάντηση εστιάζει σε θεματικές όπως η κλιματική αλλαγή, η περιβαλλοντική δικαιοσύνη και τα ανθρώπινα δικαιώματα, με στόχο το Μεσολόγγι να αποτελέσει τόπο σύγχρονου διεθνούς διαλόγου, σε σταθερή βάση. 

Τίποτα από όλα αυτά δεν υλοποιείται αποσπασματικά. Το επετειακό πρόγραμμα αποτελεί προϊόν συνεργασίας του Δήμου Ιερής Πόλεως Μεσολογγίου με την Πολιτεία, την Περιφέρεια, την Εκκλησία, τα πανεπιστήμια, τους θεσμικούς και κοινωνικούς φορείς και την ελληνική διασπορά. Γιατί η Έξοδος δεν υπήρξε ποτέ ατομική πράξη. Υπήρξε συλλογική απόφαση και συλλογική ευθύνη. 

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται και το σύγχρονο μήνυμά της.

Σήμερα, το Μεσολόγγι –και μαζί του η χώρα– έχει ανάγκη από μια σύγχρονη Έξοδο: από τη στασιμότητα, την εσωστρέφεια και τη μιζέρια, προς τη δημιουργία, τη συνεργασία και την προοπτική.

Το Μεσολόγγι αλλάζει. Με ιδιωτικές επενδύσεις, αλλά και με δημόσιες παρεμβάσεις και υποδομές που η Δημοτική Αρχή ήδη υλοποιεί και πρόκειται να υλοποιήσει τα επόμενα χρόνια. Αξιοποιεί τα συγκριτικά του πλεονεκτήματα, εκσυγχρονίζει τα μουσεία του, θεσμοθετεί το ηλεκτρονικό εισιτήριο και το ηλεκτρονικό πωλητήριο – για λόγους ανταποδοτικότητας και βιωσιμότητας, όπως συμβαίνει σε όλα τα σύγχρονα μουσεία του κόσμου. Δημιουργεί ένα σύγχρονο περιβάλλον για τον επισκέπτη, με παρεμβάσεις στην καθημερινότητα, στη βιώσιμη κινητικότητα και στον δημόσιο χώρο. Εκσυγχρονίζει το θαλάσσιο μέτωπο και, ταυτόχρονα, παρεμβαίνει ουσιαστικά στις Δημοτικές Ενότητες Αιτωλικού και Οινιαδών, ώστε ο Δήμος να εξελιχθεί σε έναν σύγχρονο, φιλόξενο και βιώσιμο Δήμο.

Πρόκειται για μια πορεία που απαιτεί χρόνο, σχέδιο και συνέπεια. Μια πορεία που δεν ολοκληρώνεται σε έναν χρόνο, αλλά με αφετηρία το 2026 ξεκινά με καθαρό προσανατολισμό και μακροπρόθεσμο όραμα.

Η μνήμη, όταν αντιμετωπίζεται με σοβαρότητα και ενότητα, δεν διχάζει. Ενώνει και δείχνει τον δρόμο.

Το Μεσολόγγι, δύο αιώνες μετά την Έξοδο, συνεχίζει να τον δείχνει.

Και αυτή η πορεία μάς αφορά όλους.»